Rozmiar butów narciarskich: mondopoint, szerokość, flex i jak buty powinny leżeć

Buty narciarskie to ta część sprzętu, którą najbardziej czujesz na stoku. To przez nie sterujesz nartami, a kiedy nie pasują, bolą stopy, a narty gorzej słuchają. Producenci Salomon i Fischer przytaczają szacunek, że nawet trzy czwarte narciarzy jeździ w butach o jeden lub dwa rozmiary za dużych, a Atomic nazywa zbyt duży but najczęstszym błędem przy wyborze. Poniżej znajdziesz, od czego zależy rozmiar butów narciarskich, jak but powinien leżeć i na co zwrócić uwagę przy wypożyczaniu.

Mondopoint: rozmiar według długości stopy

Rozmiar butów narciarskich podaje się w systemie mondopoint. Opiera się on na długości stopy w centymetrach, więc rozmiar 26,5 odpowiada stopie długiej na mniej więcej 26,5 cm. Buty produkuje się co pół centymetra, a według firmy Atomic dwa sąsiednie rozmiary, na przykład 27 i 27,5, często mają tę samą skorupę. Różnicę wyrównują but wewnętrzny i wkładki o różnej grubości.

Dlaczego zwykły rozmiar buta nie wystarczy? Europejska numeracja nie opisuje długości stopy, tylko długość kopyta, na którym powstaje but, a kolejne numery dzielą dwie trzecie centymetra. Tabele przeliczeniowe między rozmiarem EU a mondopointem różnią się więc w zależności od marki. Czeski magazyn narciarski SNOW.cz radzi zacząć mniej więcej o numer niżej niż w butach na co dzień, a potem o zwykłej numeracji zapomnieć. Pewniejsze jest zmierzenie stopy.

Pamiętaj, że w ciągu dnia stopa lekko puchnie, a pod obciążeniem trochę się poszerza i wydłuża, na co zwraca uwagę SNOW.cz. Mierz więc na stojąco, zmierz obie stopy i zapisz oba wymiary.

Szerokość buta: wąski, średni czy szeroki

Długość to dopiero połowa. Drugim ważnym wymiarem jest szerokość buta w najszerszym miejscu przedniej części stopy, nazywana z angielskiego last i podawana w milimetrach. Salomon dzieli ją tak:

• około 92 mm: bardzo wąskie, tylko dla zawodników
• 96–98 mm: wąskie, dla wąskiej stopy albo dla tych, którzy wolą precyzję niż wygodę
• 100 mm: średnia szerokość, pasuje większości narciarzy
• 102 mm: dla szerokiej stopy
• 104 mm: dla bardzo szerokiej stopy

Według SNOW.cz podawana szerokość dotyczy rozmiaru 26,5 i z każdym większym numerem rośnie o kilka milimetrów. Granice kategorii w różnych źródłach trochę się różnią, SNOW.cz zalicza na przykład typowo rekreacyjne buty nawet do około 106 mm. Za szeroki but nie trzyma stopy i trudniej panować nad nartami, za wąski uciska z boków. Podobnie ważne jest podbicie: wysokie podbicie będzie cierpieć w niskim bucie.

Flex: jak sztywny powinien być but

Flex, czyli wskaźnik sztywności, opisuje, jak łatwo but ugina się do przodu w kostce. Im wyższa liczba, tym but jest sztywniejszy i tym bardziej bezpośrednio przenosi ruch na narty. Bardziej miękki but jest wygodniejszy i więcej wybacza, dlatego pasuje początkującym i lżejszym narciarzom. Salomon podaje takie orientacyjne zakresy:

• początkujący: mężczyźni 60–90, kobiety 60–70
• średniozaawansowani: mężczyźni 90–110, kobiety 70–90
• zaawansowani: mężczyźni od 110, kobiety od 90
• zawodnicy: 140–150

Traktuj to naprawdę tylko orientacyjnie. Flex nie jest jednolitą normą i każda marka mierzy go inaczej, więc but z flexem 100 jednej marki może się wydawać sztywniejszy niż 120 innej, pisze SNOW.cz. Dlatego inne źródła podają też inne zakresy. Liczy się także temperatura: plastik skorupy na mrozie twardnieje, a w cieple mięknie, więc na stoku but będzie sztywniejszy niż w sklepie.

Jak powinien leżeć but narciarski

Atomic porównuje dobrze dopasowany but do mocnego uścisku dłoni: ma obejmować stopę, ale nie może pogarszać krążenia ani nigdzie uciskać. Przy przymierzaniu zwróć uwagę przede wszystkim na to:

• Na stojąco palce mogą lekko dotykać przodu buta. Kiedy ugniesz kolana i pochylisz się do pozycji narciarskiej, palce powinny się od przodu odsunąć.
• Pięta zostaje z tyłu i nie unosi się przy pochyleniu. SNOW.cz ujmuje to jako zasadę: żadnego ruchu pięty, ale trochę swobody dla palców.
• Ani stopa, ani goleń nie przesuwają się w bucie do przodu ani na boki i nic nie uciska punktowo.
• Klamry zapinasz od dołu do góry i bez dużej siły. Zbyt mocno zapięte klamry same tworzą punkty ucisku, ostrzega Atomic.

Za duży but przy przymierzaniu wydaje się przyjemny. Na stoku stopa się jednak w nim przesuwa, a według Atomica prowadzi to do skurczów stopy i bólu goleni, palców i kostek. Salomon radzi, żeby przy długości stopy między dwoma rozmiarami wybrać raczej mniejszy, bo but wewnętrzny z czasem się ubija. Jeśli kupujesz buty, SNOW.cz zaleca, żeby przed decyzją chodzić w nich co najmniej 20 minut.

Test skorupy w sklepie

Przy zakupie dobry sprzedawca wyjmie ze skorupy but wewnętrzny. W cienkiej skarpecie wchodzisz do samej plastikowej skorupy tak, żeby palce dotykały przodu, i mierzy się odstęp za piętą. Atomic podaje, że około 2 cm odpowiada większości narciarzy, 1 cm oznacza ciasny but do sportowej jazdy, a 3 cm to już za dużo. SNOW.cz jest surowszy i za dobrą bazę uważa mniej więcej do 1,5 cm.

Skarpety i czego nie wkładać do buta

Do butów narciarskich wystarczy jedna cienka skarpeta narciarska. Atomic poleca wysokie skarpety do kolan z merynosa albo materiału syntetycznego, który szybko schnie i odprowadza wilgoć, w przeciwieństwie do bawełny. Gruba skarpeta według Atomica nie grzeje lepiej, tylko zabiera miejsce w bucie, ściska stopę i ta łatwiej marznie. Nie wpychaj do buta kalesonów ani spodni narciarskich, mankiet przeciwśnieżny spodni zakłada się na but.

Buty z wypożyczalni: co nam napisać i jak je przymierzyć

U nas w Vrchlabí wypożyczamy buty narciarskie w zestawie z nartami i kijkami, a także osobno. Żeby już pierwszy rozmiar, który dla ciebie przygotujemy, dobrze pasował, wpisz w rezerwacji rozmiar buta i, jeśli ją znasz, długość obu stóp w centymetrach. W przypadku dzieci wystarczą wiek, wzrost i rozmiar buta.

• Na odbiór zabierz skarpety narciarskie, w których będziesz jeździć.
• Załóż buty, zapnij je, postój w nich chwilę i kilka razy ugnij kolana.
• Jeśli coś uwiera albo pięta się ślizga, powiedz nam od razu. Rozwiązanie tego u nas jest szybsze niż powrót z butami ze Szpindlerowego Młyna.
• Masz własne buty narciarskie? Weź je ze sobą, bo wiązania w wypożyczonych nartach ustawia się między innymi według długości ich podeszwy.

Naszą wypożyczalnię znajdziesz w Vrchlabí przy głównej drodze do Szpindlerowego Młyna, z parkingiem tuż przed wejściem. Jeśli zarezerwujesz sprzęt online najpóźniej dzień wcześniej, przygotujemy go według twoich danych, a na miejscu dopasujemy już tylko rozmiar butów.

Zarezerwuj buty i narty online

Co wypożyczamy na stok